donderdag 1 mei 2014

"Vlaams onderwijst duwt sociale media in het verdomhoekje"

In de brochure ‘Sociale media op school’, buigt het Nederlandse Kennisnet zich over de vraag ‘ Hoe dragen sociale media bij tot het leren van jongeren tussen de 10 en de 18 jaar?’. In de inleiding hekelt Kennisnet de koudwatervrees van scholen ten opzichte van het gebruik van ICT en nieuwe media. Dankzij het heldere rapport van de in deze blog al eerder aangehaalde monitor voor ICT-integratie in het Vlaamse Onderwijs, weten we dat er ook in België nog heel wat werk aan de winkel is. Daarom breken wij in dit blogbericht graag een lans voor een gestructureerde integratie van ICT en sociale media in het secundair onderwijs.

Waarom willen we meer technologie en nieuwe media op school?

De bewijzen van de positieve effecten van het gebruik van ICT in de klas spreken voor zich. Moderne technologieën maken het mogelijk om onderwijs beter af te stemmen op de leefwereld en leerstijl van de leerlingen. Audiovisuele ondersteuning zorgt ervoor dat zelfs de moeilijkste inhouden op een boeiende en heldere manier belicht worden. Ook de mogelijkheden voor geïndividualiseerd en gedifferentieerd lesgeven zijn enkel toegenomen dankzij de introductie van technologie in het onderwijs. Leerlingen kunnen voortaan zelf hun leerproces in handen nemen, waarbij ze hun leerefficiëntie kunnen verhogen. Het leren wordt op die manier dus niet enkel gemakkelijker, maar ook flexibeler.

Soortgelijke voordelen duiken op wanneer we concreet op zoek gaan naar de mogelijke waarde van sociale media in de klaspraktijk. Zowel het Kennisnet-rapport als het rapport van de monitor voor ICT-integratie in het Vlaams onderwijs, onderstrepen dat er momenteel een opvallende discrepantie is tussen de attitudes en het thuisgebruik door leerlingen versus het gebruik in de klas. Daar waar leerlingen thuis aan het scherm gekluisterd liggen bij het spelen van computergames, zijn digitale games in het onderwijs nagenoeg afwezig. Thans zijn dit erg krachtige leeromgevingen die in tal van beroepsopleidingen hun sterktes al ruimschoots bewezen hebben.

Hetzelfde geldt voor het gebruik van sociale media. Deze zijn zo ingeburgerd in het leven van jongeren dat zij zich met moeite een leven zónder kunnen inbeelden. Het marginale gebruik van sociale media in het onderwijs is volgens het Kennisnet-rapport dan ook een gemiste kans. “Volgens driekwart van de leerlingen uit het onderzoek zijn sociale media namelijk leuk, grappig, tof en cool. En leerzaam. Ze zijn populair, maken de lessen interessanter, minder saai, afwisselend en interactief.”

Het lijstje met voordelen van de integratie van ICT en nieuwe media in de dagelijkse lespraktijk is tamelijk overtuigend. Dat brengt ons bij de volgende vraag:

Waarom worden ICT en nieuwe media zo weinig gebruikt in de klas?

Uit het rapport van de monitor voor ICT-integratie in het Vlaamse onderwijs blijkt dat Vlaamse scholen de afgelopen vijf jaar een positieve evolutie gemaakt hebben op het vlak van hardwarevoorzieningen. Een gemiddelde Vlaamse secundaire school heeft één computer, laptop of tablet per twee leerlingen in het gewone onderwijs en één per drie leerlingen in het buitengewoon onderwijs. Belangrijk hier is wel om op te merken dat het om sterk verouderd materiaal gaat. Toch is het materiaal aanwezig en kunnen we de oorzaak voor het marginale ICT-gebruik niet hier op steken.

Wat is de oorzaak dan wel? Zowel het Kennisnet-rapport als dat van de monitor voor ICT-integratie in Vlaams onderwijs schuift de schuld in de schoenen van het schoolbeleid en de leraren zelf. Beide partijen erkennen de noodzaak aan een betere integratie van ICT en nieuwe media in het onderwijs. Maar door beperkte nascholingsmogelijkheden zijn de leraren zelf onvoldoende geprofessionaliseerd om de meerwaarde van ICT volop te benutten voor het ondersteunen van lesinhoud. Ook stellen ze zich eerder wantrouwig op tegenover het gebruik van sociale media en games tijdens de lessen. Dit is een spijtige zaak en bovenal een gemiste kans.

Eigen reflecties

Eerst en vooral wil ik onderstrepen dat ik de vooruitgang van de afgelopen vijf jaar volop aanmoedig. Het is duidelijk dat er zowel op beleidsniveau als op het niveau van de afzonderlijke scholen wordt nagedacht over ICT. Stap één is op die manier alvast gezet. Toch hebben we met z’n allen nog een lange weg te gaan.

Wat me het meest stoort is de conservatieve houding tegenover sociale media en de welhaast obsessieve drang om dit uit de klas te bannen. Ik ben er absoluut van overtuigd dat dit een strijd is die men als leraar gedoemd is om te verliezen. In plaats daarvan zou ik als directeur of als leraar net proberen om mijn leerlingen door middel van deze verschillende sociale media meer te betrekken in mijn lespraktijken. In het Kennisnet-rapport staan tal van toffe toepassingen voor sociale media in de dagelijkse lespraktijken. Ook elders op het internet is er een schat aan informatie te vinden over hoe sociale media een meerwaarde kunnen bieden. Ik vind dat je als leraar niet anders kunt dan je lespraktijken afstemmen op de leefwereld van de leerlingen. Sociale media lenen zich hier optimaal toe en er is in mijn ogen dan ook geen enkele reden om sociale media naar het verdomhoekje te verbannen. Dat zou gewoon doodzonde zijn. 

Bronnen

KABINET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL. ‘ICT op school: vooruitgang, maar nog een lange weg te gaan.’ Persbericht, november 2013.


MIJN KIND ONLINE. Sociale media op school: hoe veranderen sociale media en smartphones het onderwijs?’. Juli, 2013
http://www.kennisnet.nl/fileadmin/contentelementen/kennisnet/Dossier_mediawijsheid/Publicaties/handboek-sociale-media-op-school.pdf

MAHMUTAGLU (H.), SARI (A.). Potential issues and impacts of ICT applications through learning process in higher education. In: Procedia – Social & behavioral sciences. Nr. 89, 2013, p. 589- 592

Monitor voor ICT-integratie in het Vlaamse onderwijs. Beleidssamenvatting, november 2013
http://www.ond.vlaanderen.be/obpwo/projecten/2011/11.02/BeleidssamenvattingMICTIVO2.pdf

LEEMANS (L.). ‘Ik ben al blij dat ik met en digibord kan werken.’, In: Klasse, december 2013, p. 2-9
http://www.ond.vlaanderen.be/nieuws/2013/doc/11-29-Klasse-ICT.PDF

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen